خداوند واهب العطايا هم در ازاى اشتهاء و سعه و جودى بيشتر ، عطايا و مواهب بيشتر افاضه مىفرمايد . و به تعبير حضرت بقية الله امام زمان عليه السلام : « يا من لا تزيده كثرة العطاء إلا جودا و كرما » اى خدايى كه به ما مىبخشى تا بخشندگيت بيشتر شود . غرض اين‌كه فارابى مىفرمايد : هيچ‌كلمه وجودى تأبّى و گردنكشى ندارد كه معلوم انسان شود ، و انسان هم حدّ يقف ندارد تا در آن حدّ توقف كند و بگويد پر شدم و ديگر اشتها ندارم ، پس از تو حركت و از خدا بركت . حضرت وصىّ امام على عليه السلام فرموده است : « إن هذه القلوب أوعية فخيرها أوعاها » ( نهج البلاغة ، حكمت 147 ) اين دلها ظرفهاى علوم و معارف هستند ، پس بهترين دلها آن دلى است كه ظرفيّت و گنجايش او بيشتر باشد . و باز فارابى را كلامى كوتاه و بسيار بلند ، قريب به اين مفاد و مضمون است كه از يادت نرود كه هيچ نبودى و هيچ نداشتى ، نطفه بودى و فقط قوّه و استعداد و قابليّت داشتى ، و اكنون خيلى از حقايق را دارا شدى و اين همه سرمايه‌دارى ، پس حالا چرا براى رسيدن به مقامات بالاتر و بيشتر و بهتر استبعاد مىكنى و استيحاش دارى ؟ ! تو كه هيچ نداشتى ، حالا كه بال و پر درآوردى چرا به سوى بالاتر پرواز نمىكنى ؟ ! - يعنى هرگاه عقل هيولانى هيچ ندانى به مقام عقل بالفعل رسيده است كه دانا و خوانا و گويا و شنوا شده است و تور شكار به دست آورده است ، اين عقل بالفعل بدين مرتبه رسيده عالمى بو العجب گردد و به مراتب و درجاتى فوق العاده برسد چه جاى انكار و استبعاد ؟ ! - و أن ليس للإنسان إلا ما سعى ( قرآن كريم ، سوره نجم ، آيه 40 ) . اى دل به كوى دوست گذارى نمىكنى * اسباب جمع دارى و كارى نمىكنى از اين‌گونه اصول و امّهاتى كه جناب فارابى افاده فرموده است بسيار گرد آورده‌ايم . پيرامون خواسته شما عزيزان مطالب فراوان است بيان صحف كريمه